Wat is Taalgericht Vakonderwijs?

De taal die je nodig hebt voor kennisverwerving en leren, op de basis- en middelbare school of binnen een beroepsopleiding, verschilt van alledaagse taal: hij is abstracter, informatiedichter, en vaak ook heel specifiek verbonden met bepaalde onderwerpen, vakgebieden en gebruikscontexten. Dit taalgebruik krijgen de meeste leerlingen dan ook niet van huis uit mee, waardoor ze er moeite mee kunnen hebben en het hun begrip van de stof en zelfs hun motivatie om te leren kan belemmeren. Het vermijden of versimpelen van school- en vaktaal is echter geen oplossing, omdat leerlingen de taal nodig hebben om hun lesboeken en de uitleg over de stof goed te begrijpen, en hun kennis over allerlei thema’s uit te breiden. Zonder begrip van de vak- of beroepstaal en zonder nieuwe woorden te leren, zullen leerlingen niet verder kunnen komen in het vak, en niet het beoogde kennis- en vaardigheidsniveau bereiken. Door als vak- of beroepsdocent juist gericht aandacht te geven aan de taal die je gebruikt in de lessen, en die hoort bij het vakgebied of beroep, kun je leerlingen ondersteunen bij de verwerving daarvan. Zo gaan zij niet alleen meer klinken en schrijven als ‘echte vakmensen’, maar zullen zij vooral veel meer inzicht verwerven in de stof – veel beter leren.

Taalgericht vakonderwijs is een didactische aanpak waarmee je als docent geïntegreerd werkt aan de ontwikkeling van school- en vaktaalbeheersing en vakinhoudelijke kennis en vaardigheden. De aanpak is gebaseerd op inzichten uit de cognitieve psychologie, de onderwijskunde en de taalwetenschap, en kent drie pijlers:

  1. Zorgen voor een context- en taalrijke, betekenisvolle leeromgeving, een omgeving die leerlingen helpt nieuwe kennis en taal te verbinden aan bestaande kennis.
  2. Creëren van een sterk interactief leerklimaat; veel laten spreken, schrijven en samenwerken rond de leerstof; zorgen dat leerlingen veel gelegenheid krijgen om te oefenen in het verwoorden van hun kennis en in het gebruiken van nieuw geleerde taal.
  3. Het bieden van gerichte ‘taalsteun’: hulp bij het begrijpen en zelf gebruiken van school en vaktaal, en feedback op taalgebruik.

Daarbij is het nodig expliciete talige leerdoelen te formuleren en hier tijdens de lessen en bij de toetsing aandacht aan te besteden. Taaldoelen helpen om de aandacht van leerlingen op de talige eisen te richten. Tevens helpt het docenten om leeractiviteiten rond school- en vaktaal te plannen en  relevante taalsteun en feedback te geven. Om goede taaldoelen te kunnen opstellen, dienen docenten zelf een goed ontwikkeld vaktaalbewustzijn te hebben: zicht op het taalgebruik en de taaltaken die kenmerkend zijn binnen het vak.

Taalgericht vakonderwijs kan het leren en beroepsmatig functioneren op een hoger niveau brengen en draagt tevens bij aan vergroting van de basisvaardigheden taal.